Junski bioskopski repertoar Nikšićkog pozorišta je definisan na osnovu zvanične selekciji poznatog Kanskog festivala, odnosno njegovog programa „Kanski klasici“ (Cannes Classics), tako da će tokom ovog mjeseca biti prikazana tri filma: „Skupljači perja“, „Petparačke priče“ i „Čudne igre“. Ulaz za publiku je besplatan.

Ljubitelji filma će već u srijedu, 7. juna, sa početkom u 20 sati, imati priliku da u nikšićkom bioskopu odgledaju „Skupljače perja“, igrani film Aleksandra Saše  Petrovića. Ovaj jugoslovenski film je snimljen 1967. godine, kada je u Kanu dobio Grand prix. Pedeset godina kasnije (24. maja, 2017.) u udarnom terminu, ovaj filmski naslov u restaurisanoj kopiji Jugoslovenske kinoteke, je prikazan u Dvorani „Bunjuel“, u okviru zvanične selekcije „Kanski klasici“.

U „Skupljačima perja“ glavne uloge tumače: Bekim FehmijuOlivera Vučo i Velimir Bata Živojinović. Režiser Petrović je u ovome filmu angažovao glumce naturščike za sve uloge sem vodećih. Čak je i glumici koja glumi Tisu (Gordana Jovanović), jednog od glavnih likova, ovo bilo prvo pojavljivanje na filmu.

„Skupljači perja“ se smatra za jedan od najznačajnijih filmova crnog talasa i jugoslovenske kinematografije uopšte, u kojem dominiraju krajnje realistički prikazi i socijalna tematika. No, ovaj film nije uopšte poput tadašnjih filmova, služio kao propaganda blagodeti života u samoupravnom socijalizmu. Naprotiv: pokazuje teško stanje u kome su živjeli Romi u vojvođanskim selima tih godina. Film se dotiče i međuetničkih odnosa i raznovrsnosti etničkih grupa u Vojvodini - pokazuje Rome, Srbe, Slovake, Mađare i dr. Sam prikaz fabule nije dovoljan da bi pokazao svu raskoš ovog filma, počev od fotografije Tomislava Pintera do upotrebe muzike. Muziku za film je birao sam Aleksandar Petrović, a ističu se pjesma „Đelem, đelem“ (koju pjeva Olivera Vučo) kao osnovna muzička tema u filmu i „Kerda Mile bari škoda“. Osim Gran prix-a  žirija Filmskog festivala u Kanu, film je 1968. godine osvojio nagradu Međunarodnog udruženja filmskih kritičara. Te godine je nominovan je i za Zlatnu palmu Filmskog festivala u Kanu, te za Oskara za najbolji strani film. Bata Živojinović je iste godine dobio nagradu za najbolju mušku ulogu (Zlatna arena) na Festivalu jugoslovenskog filma u Puli. Film je već naredne godine (1968.) nominovan za Oskara za najbolji strani film, a 1969., Zlatni globus nominacija za najbolji film van engleskog govornog područja. 

Radnja filma se bazira na životu Roma u jednom selu u okolini Sombora, na sjeveru Vojvodine, njihovim tragičnim sudbinama i nesrećnim ljubavima, međuetničkim i socijalnim odnosima. Glavni lik, Beli Bora Perjar je Rom koji skuplja i preprodaje perje nabavljeno širom Vojvodine. Film počinje scenom u kojoj Bora, kojeg vozi taksi, kupi Tisu (ulogu tumači Gordana Jovanović), čiji je očuh Mirta Klaser (Bata Živojinović) glavni Borin konkurent u perjarskom poslu. Mirta i Bora imaju sporazum o podjeli rejona iz kojih nabavljaju perje, ali problem nastaje kad se ispostavi da se Mirta nije pridržavao dogovora. Sukob se naizgled smiruje za stolom u lokalnoj kafani (Mirta vraća pare Bori i nudi mu da radi za njega, jer je Bora sve svoje pare prokockao igrajući ajnc). Sukob je mnogo dublji, jer je Bora zaljubljen u Tisu, iako je oženjen starijom ženom, a i Mirta želi Tisu za sebe.

 

 perje1

"Skupljači perja" - detalj antologijskog fillma

Mirta za to vrijeme udaje Tisu za dvanaestogodišnjeg dječaka, koga Tisa odbija uzkonstataciju da on nije muško, već dijete. Nakon pokušaja Mirte da je siluje, ona bježi kod Lenče (koju tumači Olivera Vučo) pjevačice u lokalnoj kafani. Lenče je savjetuje da ona pokuša da ostvari svoje snove da takođe postane kafanska pjevačica u Beogradu. Međutim, Tisa na to nije spremna i prepušta se Bori, koji je odvodi pred popa Pavla (Mija Aleksić) koji ih crkveno vjenčava.

Bora potom odvodi Tisu kući, i tu njih dvoje žive zajedno za Borinom majkom, prvom ženom i njihovom djecom. I dok je Bora na putu, Tisa, zavedena slikama Beograda na televiziji, i pričama prve Borine žene, odlazi u Beograd da nađe Lenčetovog sina, koji po Lenčetovim riječima, odlično živi od pjevanja u Beogradu. Ispostavlja se da je njen sin bogalj koji jedva sastavljakraj s krajem pjevajući po haustorima i proseći po ulicama. Tisa, razočarana u život u Beogradu, odlučuje da se vrati u selo, i biva silovana od strane dvojice Turaka, vozača kamiona koji su joj stali dok je stopirala ka Somboru. Silovanu i pretučenu, oni je izbacuju iz hladnjače pored puta na ulazu u Sombor. Onesviješćenu, pronalazi je lokalni Rom koji je na kolicima odvozi Mirti.

Bora se, nakon povratka, počinje raspitivati za Tisu, i poslije puta u Beograd, joj ulazi u trag, što ga ponovo dovodi do Mirte i njihovog konačnog obračuna. Mirta je već bio pokušao da ubije Boru na vašaru i ovaj duel je bio neizbježan. U antologijskoj sceni borbe noževima u bajti, Mirta i Bora s noževima zaranjaju u perje iz kog izlazi samo Bora dok se Mirta drži za grudi i mrlju krvi koja se pojavljuje. Nakon toga Bora baca Mirtu u zaleđeno jezerce i nestaje bez traga.

Na kraju filma prikazana je istraga o ubistvu Mirte. Policija saznaje da je Bora ubio Mirtu, ali niti od jednog od žitelja sela ne mogu da saznaju ništa o Bori. Među ispitanima je i Tisa, što govori da je Bora sam otišao.

 

Go to top