Da XVI Međunarodni festival glumca (28. novembra - 3. decembar) prije svega predstavlja još jednu pobjedu kulture u gradu pod Trebjesom, i značajan doprinos pozorišnom životu Crne Gore u cjelini, dokazano je po svim parametrima. Čestitke zaslužuju svi dramski ansambli i Nikšićko pozorište, koje je, uz podršku Ministarstva kulture i Opštine, učinilo sve da se u Nikšiću održi sedmodnevni praznik teatra.

Piše: prof. dr Dragan Koprivica

 

Kao nekad, u pomalo zaboravljene dane čuvenog Narodnog pozorišta, ljubitelji teatra su hrlili na predstave i time sami ispisali jednu od najljepših stranica Festivala.  Jedini „minus“ bio je što je velika sala Pozorišta, na izvođenju pojedinih predstava, ipak bila premala da primi sve zaljubljenike u pozorišnu umjetnost.

Već sami izbor predstava, po odluci selektorskog tima u sastavu: Vojislav Krivokapić, Dragan B. Perović i Zoran Bulajić, pokazao je ozbiljnost pristupa Festivalu, što je i rezultiralo visokim dometima. Na sceni Nikšićkog pozorišta izvedeni su sljedeći komadi: „Kauboji“ (Teatar Exit, Zagreb), „Kozocid“ (Gradsko pozorište, Podgorica), „I svaki put kao da je prvi“ (Kruševačko pozorište i Art tema Beograd), „Smrt i djevojka“ (Crnogorsko narodno pozorište), „Aj, Carmela“ (Sarajevski ratni teatar /SARTR) i „Gospodska krv“ (Nikšićko pozorište).

Pečat cijelom Festivalu glumca i ove godine je dala posvećenost glumcu, a na sceni Nikšićkog pozorišta je sve blistalo od sjajnih kreacija.

 

 Festival19

Međunarodni festival glumca - značajan doprinos pozorišnom stvaralaštvu Crne Gore

 

Tokom prve večeri, nakon dodjele nagrade „Veljko Mandić“ dramaturgu i piscu Božu Koprivici, festivalsku zavjesu su na dosad neviđen način podigli frapantni Zagrepčani predstavom „Kauboji“, autorskim projektom čiji tekst i režiju potpisuje Saša Anočić.

Trosatni mjuzikl je po svim kriterijumima zadovoljio ukuse zahtjevne nikšićke publike, uz ocjene da je ova svojevrsna predstava u predstavi, audicija za komad i njegovo izvođenje, na temu divljeg Zapada, pravde, nepravde i osvete, na najbolji način otvorila Festival. To su, uostalom, i pokazale ovacije tokom i na kraju komada, posebno za glumačke bravure i transformacije iz uloge u ulogu. I sam podatak da je predstava na prethodnim festivalima osvojila blizu dvadesetak priznanja govori o pažljivom odabiru od strane selektorskog tima.

Sljedećeg dana izveden je „Kozocid“, takođe autorski projekat, ovog puta Vide Ognjenović, u produkciji Gradskog pozorišta iz Podgorice. Brojna glumačka ekipa držala je pažnju publike tokom dvoiposatnog izvođenja, na sceni je postojao dobar dramski štimung, a tema istrebljivanja koza po odluci ispranih komunističkih mozgova u malom selu nakon Drugog svjetskog rata uspješno je animirala gledalište. Ali je dosta toga mirisalo na „Đeknu“, Živka Nikolića, pri čemu je jedan od glumaca i doslovce „skinuo“ prepoznatljivu intonaciju Draga Malovića, što je zvučalo deplasirano. Tim prije što takav tip govora nije svojstven Banjanima, koji su ovom prigodom „preseljeni“ u Drobnjake.

Na primjeru ovog komada pokazala se i stara istina da autor teksta i režije može zasmetati samom sebi. Uz predugu ekspoziciju dramskog štiva, kojeg je i inače bilo previše, režija je bila tek prateći element. Ali je tekst, mora se priznati, sadržao veliki broj briljantnih pasaža, pa je riječ o dosad najboljem štivu Vide Ognjenović. Upravo zato glumci Gradskog pozorišta su često i nagrađivani aplauzima objektivne nikšićke publike. Srca ženskog dijela svakako je odnio gostujući glumac, izvrsni Igor Đorđević, u ulozi ljekara iz Beograda, ali je konkurencija na Festivalu bila takva da mu je nagrada na kraju ipak izmakla.

Predstava iz Kruševca, „I svaki put kao da je prvi“ po tekstu Borisava Stankovića i Dimitrija Kokanova, u režiji Jovane Tomić, nije bila u „gornjem dijelu tabele“. Tekst ima dobru zamisao, ali su možda i mračni kostimi i takva scena, uz neadekvatan mizanscen i scenski pokret, onemogućili spuštanje rampe.

Sljedeće festivalske večeri publika je imala priliku da odgleda čudesan komad, sigurno i ponajbolji u novijoj produkciji našeg Nacionalnog teatra, predstavu „Smrt i djevojka“, po tekstu čileanskog pisca, Arijela Dorfmana, u režiji izuzetnog Gorana Bulajića, koji je na tzv. malom prostoru, u triodrami o posljedicama represivnog sistema na psihu običnih ljudi, napravio pravu pozorišnu etidu. Majstorski svedenom režijom, davanjem prostora glumcima da od samog početka dominiraju scenom, uz nevidljivo držanje konaca predstave tokom cijelog trajanja, Bulajić je održao javni čas iz pozorišne režije pokazujući kako pravi reditelji objedinjuju scenske parametre do istinskog scenskog ugođaja. Nikšićka publika je umjela da prepozna poruke komada, kao zaokruženog pozorišnog čina, i velikim aplauzima nagradi značajno ostvarenje CNP-a, koje će sigurno biti igrano još mnogo godina.

Glumački trio, maestralna Julija Milačić, u ulozi Pauline Salas, Dragan Jovičić, kao doktor Roberto Miranda, inače, otkriće za nikšićku i crnogorsku publiku, iskusni as bosansko-hercegovačkog glumišta na filmu i u teatru, i Miloš Pejović, u ulozi Herarda Eskobara, moćnom i uvjerljivom sinergijom su, bez šaržiranja, od samog početka psihodrame dočarali vrijeme zla i ubijanja ličnosti u čovjeku pod staklenim zvonom terora.

Sljedeće večeri opet je uslijedio susret na otvorenoj sceni sa Jovičićem, ovog puta u predstavi reditelja Roberta Raponje „Aj, Karmela“, po tekstu Hozea Sančiza Sinistere, španskog pisca, reditelja i profesora dramaturgije. U komadu je opisana storija o putujućim glumcima, Karmeli i Paulinu, koji su zalutali na teritoriju frankista, pa u strahu za živote igraju komad za italijanskog poručnika, Frankove vojnike i zarobljenike. Jasenko Pašić igra epizodnu rolu gluvonijemog junaka Gustaveta, a Paulino (Dragan Jovičić) i Karmela (Selma Alispahić), supružnici i putujući glumci, nastupaju kao likovi, u suštini, duodrame.

Jovičić i Spahićeva su ostvarili autentičnu sinergiju tokom cijelog komada, i s punim pravom dobili laskavo priznanje Žirija Festivala za najbolji partnerski odnos. Jovičić je za ulogu Paulina dobio i Gran pri za najbolju mušku ulogu, mada je kod gledalaca podijeljeno mišljenje da je možda napravio bolju kreaciju u predstavi Bulajića „Smrt i djevojka“. Ali je svojim nastupom u dvijema predstavama udario i svojevrstan pečat Festivalu, i snažno skrenuo na sebe pažnju pozorišnim poslenicima u Crnoj Gori da na ovog maestralnog glumca, kao gostujućeg, treba računati za nove projekte.         

Tokom posljednje večeri Festivala u Nikšiću, 3. decembra, publika je imala priliku da vidi predstavu Nikšićkog pozorišta „Gospodska krv“, po tekstu uglednog publiciste i komediografa upravo iz Nikšića, Marka Kavaje (1892-1975), u adaptaciji i režiji Slobodana Marunovića.

Opšti utisak o komadu je sljedeći: iako je Marunović svojevremeno već radio jednu postavku „Gospodske krvi“, ovog puta se predstavio novim rediteljskim čitanjem Kavajinog teksta, i uz odlična scenska rješenja napravio svoju dosad najbolju predstavu, i njome se svrstao među najuspješnije pozorišne reditelje u regionu u ovom kulturnom trenutku.

Marunoviću prvo treba čestitati na građanskoj i rediteljskoj hrabrosti da se lati nekad problematičnog teksta Kavaje, uz sjećanja na to kakvu sudbinu je drama imala davne 1955. godine u rediteljskoj postavci Veljka Mandića. Nakon premijere od 2. jula te godine, i svega četiri izvođenja, skinuta je s repertoara čak uz javne rasprave na kojima je komad osuđen kao neprikladan, a slično je prošao i u Srbiji. S obzirom na siže o preljubama i nevjerstvu „darežljive“ supruge u crnogorskom miljeu, u tadašnjim vunenim vremenima bilo je i logično da komad doživi neslavnu sudbinu.

Međutim, nakon više od šest decenija od praizvedbe, današnja nikšićka publika komad Kavaje nijednog trena nije shvatila kao bilo kakav vid uvrede za Nikšić i Crnu Goru, nego je uz brojne aplauze i smijeh propratila radnju, i na kraju protagoniste nagradila pravim ovacijama. A time je i sama dopisala jednu od najljepših stranica ovog Festivala.

Osim već pomenutih nagrada, Žiri, u sastavu, reditelj Blagota Eraković, predsjednik, i članovi, književnik i reditelj Mišo L. Korać, i glumac Jovan Krivokapić, i ostale odluke je donio jednoglasno i objektivno.

Tokom cijelog trajanja Festivala bilo je jasno da će Gran pri za najbolju žensku ulogu pripasti lucidnoj Juliji Milačić za ulogu Pauline Salas u predstavi CNP-a „Smrt i djevojka“, u režiji Gorana Bulajića. Po ocjeni autora ovog pozorišnog prikaza, Milačićeva je na smiren način pokazala narastajuću buru i katarzu u liku Pauline Salas, i još jednom opčinila gledaoce. Uostalom, ova glumica je za istu ulogu dobitnica prestižnog priznanja i na Međunarodnom festivalu u Makedoniji, pa je ova nagrada samo nova potvrda njenih neospornih glumačkih dometa.

Gran pri za najbolju žensku epizodu dobila je Ana Vučković za ulogu Itane u „Gospodskoj krvi“, i očigledno je riječ o mladoj glumici pred kojom stoji zahvalna karijera. Gran pri za najbolju mušku epizodu pripao je mladom, nevjerovatno talentovanom studentu (!) treće godine glume na FDU na Cetinju, Stevanu Vukoviću, koji je, i pored mnogo iskusnijih glumaca, ostvario ubjedljivo najbolju rolu u „Gospodskoj krvi“. A to ponajbolje i govori o gradu Nikšiću i Crnoj Gori kao nepresušnom vrelu novih pozorišnih talenata.

Gran pri za najbolju kolektivnu igru ravnopravno je dodijeljen glumcima predstave „Kauboji“, Teatra EXIT iz Zagreba i „Kozocid“, Gradskog pozorišta iz Podgorice.

Svojim prisustvom osoben pečat Festivalu dao je i naš najeminentniji pozorišni reditelj, Blagota Eraković, koji je, kao predsjednik Žirija, na kraju ocijenio da je na sceni Nikšićkog pozorišta pokazana prava demonstracija i škola glume sa različitih kulturnih prostora. Pritom je s pravom odao puno priznanje Nikšićkom pozorištu i Nikšiću, gradu domaćinu, koji je punog srca dočekao dramske ansamble s različitih prostora, i učinio sve da Festival bude na najvišem profesionalnom nivou.

Na kraju, još jednom vrijedi istaći izuzetne rezultate naših domaćih reditelja na Festivalu, Gorana Bulajića i Slobodana Marunovića. To predstavlja i apel pozorišnim poslenicima u Crnoj Gori da manje angažuju strane i skupe reditelje. Posebno zato što je na primjeru CNP-a evidentno da već duže vrijeme ne nude nova rediteljska čitanja, nego stare, izanđale režije, urađene više puta u nekom prošlom vremenu i na nekim drugim scenama.

Go to top